Trong các nhà máy sản xuất hiện đại, an toàn lao động không chỉ phụ thuộc vào thiết bị bảo hộ hay quy trình kỹ thuật mà còn gắn chặt với những hành vi rất nhỏ trong quá trình làm việc. Một trong những nhóm tai nạn phổ biến nhất trong môi trường công nghiệp là tai nạn do trượt ngã hoặc va chạm khi di chuyển. Những sự cố này thường xảy ra trong những khoảnh khắc rất ngắn, nhưng hậu quả có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí gây thương tật vĩnh viễn.

Theo nhiều thống kê về an toàn lao động, trượt ngã và vấp ngã là một trong những nguyên nhân gây chấn thương phổ biến nhất trong môi trường làm việc. Tại Hoa Kỳ, các nghiên cứu về tai nạn lao động cho thấy hàng trăm nghìn ca chấn thương mỗi năm có liên quan đến trượt, vấp hoặc té ngã trong quá trình làm việc. Trong năm 2020 đã có hơn 211000 trường hợp chấn thương nghiêm trọng do té ngã khiến người lao động phải nghỉ làm nhiều ngày và hơn 800 trường hợp tử vong do tai nạn liên quan đến té ngã tại nơi làm việc . Những con số này cho thấy các rủi ro tưởng chừng nhỏ trong quá trình di chuyển thực chất có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng đối với doanh nghiệp.

Trong văn hóa an toàn của các doanh nghiệp Nhật Bản, một phương pháp nổi tiếng được sử dụng để giảm thiểu những rủi ro này là bộ quy tắc hành vi mang tên Poketenashi. Đây là một cách ghi nhớ năm nguyên tắc đi bộ an toàn trong nhà máy. Các nguyên tắc này giúp người lao động duy trì trạng thái tập trung và hình thành thói quen di chuyển an toàn trong môi trường sản xuất.

Nguyên tắc đầu tiên của Poketenashi là Po, viết tắt của từ Pocket. Nguyên tắc này yêu cầu người lao động không cho tay vào túi khi đi bộ trong nhà máy. Thoạt nhìn đây có vẻ là một quy định rất nhỏ, nhưng khi phân tích sâu hơn, chúng ta sẽ thấy nó có liên quan trực tiếp đến khả năng phản xạ và an toàn của người lao động trong môi trường sản xuất.

Vì sao cho tay vào túi khi đi bộ lại nguy hiểm

Trong nhà máy, sàn làm việc hiếm khi đạt trạng thái lý tưởng như trong văn phòng. Bề mặt sàn có thể tồn tại nhiều yếu tố gây trơn trượt như dầu mỡ, nước, bụi kim loại hoặc các mảnh vật liệu nhỏ. Trong một số khu vực, dây điện, pallet hoặc thiết bị di chuyển cũng có thể trở thành vật cản bất ngờ.

Các nghiên cứu về tai nạn lao động chỉ ra rằng phần lớn các vụ trượt ngã xảy ra trong những tình huống tưởng chừng rất bình thường như đi qua hành lang, bước xuống bậc thềm hoặc chuyển hướng trong lối đi. Những sự cố này thường diễn ra trong tích tắc. Khi cơ thể bắt đầu mất thăng bằng, phản xạ tự nhiên của con người là đưa tay ra phía trước hoặc sang bên để giữ thăng bằng và giảm lực va chạm.

Nếu hai tay đang ở trong túi, phản xạ này sẽ bị chậm lại hoặc không thể thực hiện kịp thời. Chỉ một phần nhỏ của giây chậm trễ cũng có thể khiến cơ thể không kịp điều chỉnh trọng tâm. Hậu quả có thể là ngã trực tiếp xuống sàn hoặc va vào thiết bị xung quanh.

Té ngã trong môi trường công nghiệp thường gây ra các chấn thương nghiêm trọng hơn so với môi trường văn phòng. Ngoài gãy tay hoặc bong gân, nhiều trường hợp còn dẫn đến chấn thương đầu hoặc cột sống. Các nghiên cứu về an toàn lao động cho thấy khoảng 20 đến 30 phần trăm các vụ té ngã tại nơi làm việc có thể gây ra những chấn thương đáng kể như gãy xương hoặc chấn động não .

Một yếu tố khác ít được chú ý là việc cho tay vào túi làm thay đổi cách cơ thể giữ thăng bằng khi bước đi. Khi hai tay được thả tự nhiên, chúng chuyển động theo nhịp bước chân và giúp cơ thể duy trì sự ổn định. Đây là một cơ chế tự nhiên giúp con người giữ thăng bằng khi di chuyển. Khi cánh tay bị cố định trong túi, chuyển động cân bằng này bị hạn chế và nguy cơ mất thăng bằng tăng lên.

Trong môi trường nhà máy có xe nâng, robot tự hành hoặc thiết bị vận chuyển hàng hóa, khả năng phản xạ nhanh đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Khi một thiết bị di chuyển bất ngờ xuất hiện, người lao động cần có khả năng dừng lại hoặc né tránh ngay lập tức. Hai tay tự do giúp cơ thể linh hoạt hơn trong những tình huống như vậy.

Văn hóa an toàn và kỷ luật hành vi trong nhà máy Nhật Bản

Các doanh nghiệp Nhật Bản nổi tiếng với việc xây dựng văn hóa an toàn dựa trên kỷ luật hành vi. Thay vì chỉ dựa vào thiết bị bảo hộ, họ tập trung vào việc hình thành thói quen làm việc đúng ngay từ những hành động nhỏ nhất.

Poketenashi là một ví dụ điển hình cho cách tiếp cận này. Bằng cách gắn mỗi nguyên tắc với một chữ cái dễ nhớ, các nhà máy giúp người lao động ghi nhớ những quy tắc an toàn trong quá trình di chuyển. Việc không cho tay vào túi khi đi bộ trở thành một chuẩn hành vi chung trong nhà máy.

Khi toàn bộ nhân viên tuân thủ cùng một chuẩn hành vi, môi trường làm việc trở nên đồng bộ và dễ dự đoán hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong những khu vực có sự tương tác giữa con người và máy móc tự động.

Tuy nhiên trong thực tế, việc duy trì tuân thủ tuyệt đối vẫn là một thách thức. Sau một thời gian làm việc, con người có xu hướng quay lại các thói quen cá nhân. Sự mệt mỏi vào cuối ca làm việc hoặc sự chủ quan trong những khu vực quen thuộc có thể khiến người lao động vô tình vi phạm các quy tắc an toàn.

Giới hạn của việc giám sát thủ công

Trong các nhà máy lớn, hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn nhân viên có thể di chuyển cùng lúc. Các khu vực sản xuất, kho hàng và hành lang kết nối tạo thành một hệ thống không gian rất rộng.

Việc dựa hoàn toàn vào đội ngũ quản lý hoặc nhân viên an toàn để quan sát hành vi của từng người gần như là không khả thi. Ngay cả khi nhà máy có hệ thống camera giám sát, phần lớn camera truyền thống chỉ ghi hình mà không có khả năng phân tích hành vi.

Điều này có nghĩa là nhiều hành vi nguy hiểm chỉ được phát hiện sau khi sự cố đã xảy ra. Trong khi đó, mục tiêu của quản trị an toàn hiện đại là phát hiện rủi ro trước khi tai nạn xảy ra.

Camera AI giúp phát hiện hành vi cho tay vào túi khi di chuyển

Sự phát triển của công nghệ thị giác máy tính đã mang lại một giải pháp hiệu quả cho vấn đề này. Camera AI không chỉ đóng vai trò ghi hình như hệ thống camera truyền thống mà còn có khả năng phân tích hình ảnh theo thời gian thực để nhận diện hành vi của con người trong môi trường làm việc.

Thông qua các mô hình nhận diện con người và phân tích tư thế, hệ thống có thể xác định vị trí của cánh tay, hướng di chuyển và trạng thái chuyển động của người lao động trong khung hình. Khi phát hiện một người đang di chuyển với hai tay cố định sát thân hoặc đặt trong túi quần, hệ thống có thể nhận diện đây là hành vi vi phạm nguyên tắc an toàn trong nhà máy.

Khả năng phân tích này đặc biệt hữu ích trong các khu vực có nguy cơ cao như lối đi chung, hành lang giữa các dây chuyền sản xuất hoặc khu vực giao cắt với xe nâng. Khi hành vi cho tay vào túi được phát hiện, hệ thống có thể ghi nhận sự kiện và gửi cảnh báo đến bộ phận quản lý hoặc hiển thị thông báo trực tiếp tại khu vực làm việc. Nhờ đó người lao động có thể điều chỉnh hành vi ngay lập tức trước khi xảy ra sự cố.

Ngoài việc phát hiện theo thời gian thực, Camera AI còn giúp doanh nghiệp thu thập dữ liệu hành vi trong quá trình vận hành nhà máy. Dữ liệu này cho phép bộ phận an toàn phân tích xu hướng vi phạm theo khu vực, theo ca làm việc hoặc theo từng thời điểm trong ngày. Khi hiểu rõ những thời điểm hoặc vị trí có nguy cơ cao, doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh quy trình vận hành, cải thiện thiết kế lối đi hoặc tăng cường đào tạo an toàn cho người lao động.

EYEFIRE Safety và giải pháp giám sát hành vi trong nhà máy

Giải pháp Camera AI của EYEFIRE Safety được phát triển nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giám sát hành vi an toàn trong môi trường sản xuất. Hệ thống sử dụng công nghệ Edge AI để phân tích dữ liệu hình ảnh trực tiếp tại camera hoặc thiết bị xử lý gần nguồn dữ liệu.

Nhờ khả năng nhận diện con người và phân tích tư thế, hệ thống có thể xác định vị trí của cánh tay so với thân người khi một người đang di chuyển. Khi phát hiện người lao động di chuyển trong trạng thái hai tay cố định sát thân và không có chuyển động tự nhiên của cánh tay, hệ thống có thể nhận diện đây là hành vi cho tay vào túi.

Sau khi phát hiện hành vi nguy hiểm, hệ thống có thể gửi cảnh báo đến trung tâm điều khiển hoặc hiển thị thông báo tại khu vực làm việc. Điều này giúp người lao động nhận ra hành vi của mình và điều chỉnh ngay lập tức.

Một lợi ích quan trọng khác của hệ thống là khả năng lưu trữ và phân tích dữ liệu hành vi theo thời gian. Thay vì chỉ xử lý từng sự kiện riêng lẻ, doanh nghiệp có thể sử dụng dữ liệu để hiểu rõ hơn về xu hướng rủi ro trong nhà máy.

Ví dụ, nếu hệ thống phát hiện rằng hành vi cho tay vào túi xuất hiện nhiều vào cuối ca làm việc, điều này có thể phản ánh mức độ mệt mỏi của người lao động. Từ đó doanh nghiệp có thể điều chỉnh thời gian nghỉ hoặc cải thiện điều kiện làm việc để giảm rủi ro.

Kết luận

Nguyên tắc Po trong Poketenashi cho thấy rằng những hành vi rất nhỏ trong quá trình di chuyển có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn lao động. Việc không cho tay vào túi khi đi bộ giúp người lao động duy trì khả năng phản xạ, giữ thăng bằng tốt hơn và sẵn sàng xử lý các tình huống bất ngờ trong nhà máy.

Tuy nhiên, trong môi trường sản xuất hiện đại với quy mô lớn và nhịp độ làm việc cao, việc giám sát hành vi chỉ bằng con người là không đủ. Công nghệ Camera AI mang lại một lớp bảo vệ bổ sung bằng cách theo dõi hành vi theo thời gian thực và phát hiện sớm các rủi ro.

Khi được kết hợp với văn hóa an toàn và đào tạo nhân viên, các giải pháp như EYEFIRE Safety có thể giúp doanh nghiệp chuyển từ cách tiếp cận phản ứng sau tai nạn sang mô hình phòng ngừa chủ động. Điều này không chỉ giúp giảm tai nạn lao động mà còn góp phần xây dựng một môi trường sản xuất an toàn và bền vững hơn trong dài hạn.